kontaktua
2011.04.10
22:00

Ablatiboa bizkaieraz: ohar batzuk

Mendebaldeko euskeraren tradizinoan nondik adierazoteko, hiru atzizki erabili izan dira: –(e)tik, –(e)ik eta –(e)ti. Tradizino idatzian –(e)ti be agiri izan bada, gaur egungo testuetarako –(e)ik eta –(e)ik baino ez dira erabilten, lehenengoak erabilune zabalagoa eta bigarrenak mugatuagoa daukiela.

 

Bizkaiko herri askotan leku/denpora zentzunaren araberako banaketea egiten da. Halanda be, beste herri askotan –(e)tik baino ez da erabilten, hori da-eta hedatuen dagoana. Ikusi daiguzan adibide batzuk:

 

Leka: –(e)tik: Mezatik urten eta ostean pintxo batzuk jaten joan ginan.

 

Denpora: –(e)rik: Aste birik behin egiten ditu erosketak.

 

Edozelan be, –(e)rik denpora adierazoteko eta forma fozilizatuetan erabilten da: Santa Ageda egunean mutilak etxerik etxe ibilten ziran diru eskean. 

Bitxikeria moduan esan behar da testu zaharretan -rean dala ablatibotasuna hartzen dauen atzizkia. Adibidez, XV. mendeko Andre Milia Lasturko izeneko poeman edo hontsu agertutako XVI. mendeko Pérez de Lazarragaren eskuizkribuan leidu geinkez.

«Zerurean jausi da habea, /

jo dau Lasturko torre gorea, [...]»

Andre Milia Lasturko

«Acabaduric bada Silveroc bere cantaetea urten eben bere camararean eta ygo eben bere ugaçabaren aposentura»

 Lazarragaren eskuizkribua, 6. or. Atz 

 

Ikusita: 2186
  • Esatekoak: 0
  •  

<< atzera