kontaktua
2014.03.13

Jose Antonio Retolaza hil da

Itziar Garaizar, Mikel Etxebarria, Jose Antonio Retolaza, Ander Manterola eta Jesus Eguskiza Eguzki. Labayru Ikastegiaren omenaldia, 1993ko uztailaren 16an.

Jose Antonio Retolaza (Bilbo, 1929) hil da 84 urte zituela. Umetan euskera apur bat ikasi arren, ikasle denporan galdu egin eban. Gerra ostean Muxikara eroan eben, familia osoagaz batera eta han berraurkitu eban hizkuntza. Baina abade egin ostean, Arrazolara bialdu ebenean, ha izan eban unibersidadea euskera gaietan.

Ekintzaile handia dogu Jose Antonio Retolaza. Dantzarako zaletasuna han eta hemen agertu eban, Seminarioan, herrian… Eleizako jardunetan, eta mezatan batez be, euskera erabilteko gogoari helduta, Bilboko San Anton eleizan hasi zan lehenengoz mezea euskeraz emoten, Don Claudio Gallastegi abadearen babes eta laguntasunagaz.

Baina Retolazaren ekimenik garrantzitsuena Kili-kili aldizkaria sortzea izan da. Lehenengoa 1966an sortu baeban be, haren atzetik soka bereko beste hainbat lan etorri ziran: umeak alfabetatzeko lan-koadernoak, irakurgaiak, Kili-kili egunak, leihaketak…

Euskerea eskolatik kanpora egoan, horregaitik tellabako ikastola izan zan benetan, Euskal Herri osoko hainbat ume alfabetatzeko bitartekoa.

Esatekoak 0
Ikusita: 864
2014.03.07

Aratusteak oraindino be

Aratuste-egunak joan dira, honezkero Garizuman sartuta gagoz, baina karnabal-ospakizunak ez dira ondino amaitu. Karnabalak Gabon ostetxuan hasten dira han eta hemen, eta amaitu, lehenago hausterre bezperan amaitzen baziran be, gaur egun ostean be luzatu egiten dira. Zuberoako Maskaradak maiatzera arte egiten dira, kasurako.

Bizkaian, Trapagaranen Carrascoliendas martiaren 8an egingo dabez. Egun osoko programea prestau dabe: goizean auzorik auzo kantuan ibiliko dira, herri-bazkaria eguerdian, eta arrastian herri barruan kalejirea eta jaia.

Esatekoak 0
Ikusita: 683
2014.02.28

www.urtesasoiak.com

Urte sasoiak egitasmoa Euskal Herri osoan urtean zehar egiten diren ospakizun tradizionalak jasotzeko egin da. Herri kantuak, herri tradizinoak, sasoiari lotutako zereginak eta gure bizimodua osatzen daben erritu, ohitura, sineskera eta abar aurkituko ditugu bertan.

Labayru Ikastegiak eta Ikastolen Elkarteak alkarlanean landu dabe, herri erakundeen babesagaz (Bizkaiko Foru Aldundia, Azkue Fundazioa eta Etxepare Institutua).

Lau urte sasoitan banatuta dago edukia:

Oles ta oles Gabon zikloari jagoko: San Nikolas egunean hasten da, Marijesiak datoz gero, Gabon eta Eguberri, Inozente eguna, Gabon Zahar eta Urtebarri ostean, eta amaitzeko Erregenak.

Hou Pitxu hou! Inauteriei jagoke: Kandelariogaz hasi, San Blas eta Santa Ageda atzean direla. Ostean inauterietako egunak eurak datoz: Basaratoste, Eguen Zuri; Nafarroako inauteriak, Bizkaikoak, Gipuzkoakoak eta Zuberoako maskaradak.

Txulufrina eta arrosa udaberri-udako jai-ospakizunen bilduma da: Erreginak, San Joan egunaren inguruko ohiturak, neska-mutil gazteen arteko harremanak, ezkontzak, erromeriak, amodiozko kantuak eta Zuberoako pastoralak sartzen dira.

Pinpirin eta Florian udagoieneko kolorez dator, hor batzen dira ahozko literaturaren transmisinoa (kantu barregarriak, ume-kantuak, baladak), bizimodu tradizionaleko lanak (artazuriketak, ikazkintza, linuaren penak, ardaua, txakolina eta sagardoa, txarribodak, burdinolak), eta amaitzeko ehiztariak.

Herri kantuok abeslari ezagunen ahotsean datoz: Pantxoa eta Peio, Amaia Zubiria, Alex Sardui eta Anje Duhalde hurrenez hurren.

Euskal kultura ezagutzeko jakin-mina daukan guztiarentzat da egokia. Euskarri guztiak buztartuta dagoz, aurkibidea agirian dago, eta bertatik jo daiteke kantu, azalpen eta bideoetara, nahi dan gaiaren barri izateko.

Orria lau hizkuntzatan dago: euskara, gaztelania, frantses eta ingelesez. 

Esatekoak 0
Ikusita: 674
2014.02.21

Aratusteak Bizkaian

Aratusteak gaur egun herri guztietan ospatzen ditugu era batera edo bestera gure inguruko herrietan. Baina beti ez da hori holan izan. Herriz herri aldeak dagoz, eta historiako garaien arabera be bai.

Eguen zuriz eske-errondea egiten dabe Durangaldeko herrietan, etxerik etxe egun horretako kopla bereziak abestuta. Ermuan oilar-jokoa egiten dabe eskolaumeak egun horretan.

Asteburuan eta martitzenean dira ospakizunik handienak, eta horretan karnabal tradizionaletan badago zer ikusi: Mundakan marrauak atorrak jantzita urteten dira kantuan eta barrabaskeriak egiten; Markinan Hartza ibilten da dantzariakaz batera, Zahagi-dantza egiten daben bitartean; Lekeition Estudiantina herriko kaleak musikak alaitzen ditu; Durangon Surrandiak euren surrak ipinita puxikak hartuta jentea zirikatzen ibilten dira; Gernikan marroak euren dantzak egiten ditue; Tapagaranen oilarra hartuta, koplak kantetan joaten dira, Carrascoliendas direla-ta.

Bizkaian tradizinoko aratusteak egon dira eta badagoz orain be. Horreen barri emoten dauen liburua eta DVDa atera barri dau Labayru Ikastegiak, Aratusteak Bizkaian, modu errez eta dibulgatibo baten erakutsita.

Tostadak jan, eta karatulea edo maskarita ipinita, okerkeriak egiteko egunak jai-giroan ospatu daiguzan.

Esatekoak 0
Ikusita: 903
2014.02.07

Santa Agedaren doinuak

Otsailaren 5ean ospatzen da Santa Ageda, eta bezperan ibilten dira gure inguruko herri gehienetan taldeak haren omenezko koplak kantetan. Hori holan izanda be, hainbat herritan jentea astegunez alkartzeko modurik ez dago eta asteburuan egiten dabe errondea, aurreko edo osteko zapatuan. Ondino holango koruak ikusteko gogoa euki ezkero, herri baten baino gehiagotan egongo da modua, baina hona Berriatuko konbitea otsailaren 8rako.

  • 13:30etan BAZKARIXE frontoien, kantuan indartsu hasteko. (Emon izena udaletxean edo herriko tabernetan otsailak 6 eguenerako.)
  • 15:00etan Talde bitan herriko punta bietatik erdiruntz kantuan hasi.
  • 18:00ak bueltan Herriko erdiunea talde biak bat eginda koplau.
  • 21:30etan Montxorra eta jaia.
Esatekoak 0
Ikusita: 844